Nijntje op zwavelzuur

Een interview met Fokje Schaapman, cartoonist op de website van Gregorius Nekschot. Eerst met de strip Sjchapie & Mo; tegenwoordig met Haagse Kringen. Fokje Schaapman leeft een beetje in de schaduw van het incorrecte fenomeen Gregorius Nekschot himself, maar lijkt zich daar allerminst aan te storen. Een gesprek over de beweegredenen van Fokje Schaapman, gaat als vanzelf de kant op van ideologieën. Dat is drie keer niks, aldus Fokje…..
Fokje Schaapman, is dat je eigen naam?
“Nee, da’s een pseudoniem. “Fok je schaap, man.” Dat is mijn standaardantwoord, wanneer ik op straat van moslimjeugd te horen krijg dat ik een ongelovige hond of een blank zwijn ben.”
Ben je anti-islam?
“Niet specifiek. Ik heb een afkeer van álle vormen van totalitarisme, bedilzucht en ook van het hele spectrum van slachtoffergedoe. Socialisme, etatisme, confessionalisme, de zieligheidsindustrie, politieke correctheid, gristenen, milieuradicalen, neonazi’s, islam, bureaucraten, onze onvolprezen “onafhankelijke” media, de EU, noem maar op. In mijn ogen zijn het allemaal perfide, van opdringerige scherpslijperij doortrokken engerlingen. Al is het met moslims wel éxtra prijsschieten natuurlijk. Heerlijk, die lange tenen van die gasten. Wat wil een cartoonist nog meer.”
Iets dergelijks geeft Gregorius Nekschot ook op als motivatie voor wat hij doet.
“Ja. Ik zit niet voor niks op z’n site. We zitten inhoudelijk op één lijn, ook al hebben we totaal andere stijlen.”
Niet uitsluitend anti-islam dus. Maar je eerste strip “Sjchapie en Mo” ging anders vrijwel altijd over de islam.
“Dat kwam omdat de hoofdpersoontjes een Marokkaantje en een uitgekookt schaapje waren. Dat stripje ontstond een beetje per ongeluk. Ik zocht een pseudoniem voor wat photoshopwerk dat ik voor Gregorius Nekschot had gedaan. Dat werd dus Fokje Schaapman. Er hoorde zelfs een logo bij, voor de lol. Uit dat logo ontstond “Sjchapie & Mo”.

Maar hoewel Mo en vooral Sjchapie met zijn uitgestreken toet me zeer dierbaar zijn, beperkten ze m’n onderwerpen wel heel erg. Het was inderdaad allemaal islam wat de minaret sloeg. Beginnersfout, denk ik. Daarom is er nu ook Haagse Kringen, dat geeft zeeën van vrijheid. Uiteraard krijgt de islam er in Haagse Kringen ook volop van langs.”
Dreigementen ontvangen uit islamitische- of andere hoek?
“Neuh.”
Gregorius Nekschot ontvangt wél dreigementen, terwijl jullie toch in dezelfde wespennesten zitten te prikken. Op dezelfde site zelfs.
“Dat Gregorius Nekschot’s cartoons meer stof doen opwaaien dan mijn stripjes is wel te begrijpen. Ten eerste is hij natuurlijk het sterke merk van de site.Ten tweede douwt hij de diverse ideologische moraalridders het ridicule van henzelf loeihard door de strot. Met veel bloot en kloten en kutten en tieten en lullen en anale penetraties. Dat bedilvolkje hangt vreemd genoeg vrijwel altijd een soort kabouterkuttige preutserigheid aan, dus van Gregorius z’n stijl gaan ze helemaal over de rooie. Met mijn bedrieglijk lieve photoshop-stijltje vol vrolijke kleurtjes en bolle toetjes gebeurt dat niet zo snel. Wat voor tenentrappende inhoud zo’n stripje dan ook heeft, het ziet er kennelijk toch wat minder schokkend uit.”

Loop je door die lagere shockgraad niet het risico om een soort eeuwige tweede te blijven?
“Eeuwige tweede? Jee, zo zie ik dat niet. Het zit gewoon prettig bij Gregorius op de site, heel prettig. Vrijheid blijheid. Nooit gezeik. En trouwens: twee of meer totaal verschillende stijlen op één site is ook geen gek idee, toch. Niet iedereen lust zijn biefstuk even rauw. Gregorius deelt de beuken uit, ik doe het geniepige kneepjeswerk. Voor elk wat wils. Gregorius noemt dat popperige stijltje van me “Nijntje op zwavelzuur”. Dat is het precies. Daar kan ik precies mee uitdrukken wat ik te melden heb.”
Wat heb je te melden?
“Voornamelijk dat ik me zorgen maak over hoe de rechtsstaat ervoor staat. De in de Grondwet vastgelegde bepaling dat er geen onderscheid gemaakt mag worden naar aanleiding van ras, sexe, geloof of levensovertuiging schijnt niet meer te gelden. In plaats daarvan lijkt een soort kwalitatieve indeling te zijn ontstaan tussen Überideologiën en Unterdenkwerk. De Überideologiën kunnen hun gang gaan en misdragen zich tot voorbij iedere norm. Graaicultuur, vriendjespolitiek, fiscale struikroverij door alle overheidslagen, extreemlinks geweld, vrouwen- en homodiscriminatie, jodenhaat, extremisme. En natuurlijk ook het racistische straatgeweld tegen voornamelijk autochtonen – dat eufemistisch zinloos geweld wordt genoemd. Het schijnt für Unterdenkers verboten te zijn om van dat soort dingen iets te zeggen. Doe je dat toch dan wordt je bedreigd, met processen bestookt, voor racist of nazi uitgemaakt. Of nog erger: doodgemaakt.”
Dat klinkt alsof je niet veel geloof meer hebt in onze samenleving. Ben je een doemdenker?
“Integendeel. Zoals altijd komt het allemaal wel weer goed, alleen nu nog niet. We zullen wel weer door de hele tralala heen moeten. De mens blijkt nauwelijks in staat om van zijn eigen geschiedenis te leren, en sleurt zichzelf daardoor iedere keer opnieuw door dezelfde treurige historische cycli.”
Wat voor historische cycli heb je het over?
“Over cycli van geweld en vrede, van onderdrukking en vrijheid. Iedere cultuur heeft zijn eigen vloek die de boel keer op keer triggert. In Azië bestaat die cyclisch terugkerende vloek uit de gewoonte om het collectief boven het individu te stellen. Als dat misgaat, krijg je dingen zoals de Culturele Revolutie en de Killing Fields. Oost-Europa’s specifieke eigen vloek heet slachtofferschap, defaitisme. Eersteklas compost voor totalitarisme. De vloek van de arabische wereld bestaat uit heerszucht, gecombineerd met rancuneus slachtofferschap. Een explosief mengsel. Als je even gaat zitten denken, zijn nog meer van dat soort culturele vloeken te vinden.
De vloek die Europa iedere keer weer door cycli van vrede en geweld heensleurt, bestaat volgens mij uit onze zogenaamde hoogstaande idealen. Nou is er niks mis met individuele idealen, die bevorderen door hun toekomstvisie de dadendrang van de mens. Maar in Europa worden idealen keer op keer geinstitutionaliseerd tot religieuze en politieke ideologieën. Die aan zoveel mogelijk mensen opgedrongen worden. Desnoods met geweld. Voor hun bestwil uiteraard. De mensen die zo’n ideologie niks vinden pikken dat natuurlijk niet. Aanhangers van andere ideologen nog minder; die willen hun eigen gelijk verkopen. Dan onstaat wrijving, en kun je er op wachten dat de boel weer in de fik vliegt.”

Kunnen die tot ideologieën gevormde hoogstaande idealen niet positief uitpakken dan? Ze zijn toch in de grond goed bedoeld?
“Er komen perifeer gezien ook best goede dingen uit voort. Leprabestrijding en sociale woningbouw en zo. Maar het centrale probleem van ideologieën is het dogmatisme. Die eeuwige claims op de enige echte universele waarheid, de enige echte hoogstaande idealen. Die gedachte is een splijtzwam. Heracleitos rekende het ons al voor met zijn theorie van de eenheid der tegendelen. Hoogstaande idealen impliceren het bestaan van morele verdorvenheid, en de aanwezigheid van een universele waarheid impliceert de aanwezigheid van de universele leugen. Überideologieën en Unterdenkwerk. Een wurgend, dwangmatig moralisme. Deze vloek van ideologische scherpslijperij splijt de Europeanen telkens opnieuw in vijandig tegenover elkaar staande groepen. Katholieken contra protestanten, monarchisten contra republikeinen, links contra rechts, theocratie contra democratie.
Op Europese schaal zijn op dit moment actueel: marxisme contra liberalisme, geïmporteerde islam contra humanisme/Verlichting/democratie, de Groot-Europese droom contra zelfstandige Europese staten. De spanningen langs die breuklijnen nemen dagelijks toe.“
Elders op de wereld wordt toch ook geruzied en gevochten, niet alleen in Europa?
Ja – is waar. Maar toch lijkt het in Europa vaker om ideologische opvattingen te gaan, dan elders op de aardkloot. Daar gaat het vaker stomweg om macht, territorium, geld. Soms onder het mom van een ideaal, maar dan duikt er toch altijd wel weer zo’n Grote Roerganger of een Overheerlijke el Presidente op, die zogenaamd de personificatie van dat ideaal is. Maar natuurlijk gewoon lekker voor z’n eigen macht gaat.
Wat is de oplossing voor die Europese ideologieën-vloek, zoals jij het noemt?
“Ojee, moet ik nou met enige welgekozen woorden Europa redden? Gaat niet. Misschien moesten we maar eens beginnen om met zijn allen het verschil tussen idealen en ideologieën te begrijpen. Je bent vrij om je eigen idealen proberen waar te maken, zo lang je de vrijheid van een ander er maar niet mee schaad. Zoiets. Klinkt flink naief anno 2006, al zeg ik het zelf.”
Naief? Het klinkt idealistisch. Je bent een vrijheids-ideoloog.
“Hahaha! Leuk geprobeerd, maar nee. Vrijheid is geen ideologie en ook geen totalitair systeem. Spirituele vrijheid is gratis en onbeperkt voorhanden, als je ‘m in je kop weet te vinden tenminste. Maatschappelijke vrijheid is een bundel verworvenheden, die meestal met de grootste moeite op ideologische- of totalitaire machtsblokken zijn veroverd. Take them for granted en je bent ze zo weer kwijt aan het bedilvolk.”

Nor Bajes
Fokje Schaapman deskundige